pron. (NA kaj, G česa, D čemu, L čem, I čim, čem) imenička zamjenica za stvar i životinju: što; usp. ke1.
I.
1.
a. upitna zamjenica za nepoznato (u rječnicima i bez navođenja službe).H (s. v. k čemu), B (s. v. dicibilis …izrečļiv … kaj se lehko more zreči, coctibilis … kaj se lako zkuha … zkuhliv … zkuhlivo sočivo, conquiesco … vu miru biti od česa … prestati od česa, quid, sto … kaj mangujemo?; kaj), J (s. v. quid, quod, seclusorium … posebita zapornica … prisoba … mesto vu kojem se kaj zoseb čuva ali zapira). Po pute hodeći, š česa sta govorila? Vram post A, 99. Kaj se drugo moje ove kńižice nadejati moreju, ktere ja … jedvaj k koncu dopeļah. Habd zerc (opom).Kaj moram drugo ja činiti za grehe moje? Mul navuk 42. Kaj se od ovakoveh domovina ima nadjati? Brez mat 14.
b. iza da stoji na početku neupravnog pitanja. Rekle su je da kaj to klafra. VZA 1, 112.
2. u odnosnom značenju
a. odnosi se na riječ srednjeg roda. H (s. v. knige v keh se vse nahaja kaj iščeš), B (s. v. abjugis, acceptilatio, accidens … pripadnost … t. j vse ono kaj prihağa i odhağa od kakove stvari, aditucaeterum, aequiparabilis … ono kaj se more k drugomu prispodobiti ili š ńim zjednačiti … zpariti, affingo … ono kaj sëm zmislil drugomu prilažem, agnatus … priporoğen … vse ono kaj se zna prirasti ali k telu človečemu … k beštiam … ali k drevu, agrarius … polski … ili vse kaj se poļa dostoja, anchoralis … vse kaj k mačke železne ili k sidru sliša, asteismos … vse kaj se spametno … mudro … razumno i vučeno reče, bellaria … vse kaj se na stol po jestvinah položi, cadivus … kaj samo od sebe i od narave opade … kakti listje v jeseni, caerulus … moder … t. j. kaj samo od sebe ili od nature modro, anagraphe … regeštër … kńige vu kojeh se kaj zapisuje, coeliacus … otok terbuha koi terpe t. j. da ž nih vse kaj pojedu taki van ide, conflagro … vse kaj je zleano … kak su pelde zlate … brunčene, curulis … vse kaj k kolam spada, machinor … snujem … zmišļam … motrim … spravļam kaj velikoga … ali kanim, mnemosynon … znameńe spomenka … kaj dano komu na spomenek), J (s. v. liquiditas … vlaga … sok i vse kaj je močvarno … mokrina, quod, receptaculum … vsako mesto i dugovańe vu kojem se kaj zaderžava). Ali barem ono kaj si čul i razmel, znaš. Brez al 8. Niti ńim [apoštolom] nigdo ne more prečiti od onoga kaj jesu videli i čuli, svedočanstvo davati. Krist ap 2. To valjda je videt kaj vrt si senja. Domj sunc 5.
b. odnosi se na riječi bilo kojeg roda ili broja. B (s. v. aes 9. … kaj sem se ja … kaj si se ti … kaj se je sin moj zadužil i dužen je, argentosus … k čemu je srebro primešano, catapultarius … kaj sliša k samostrelu, caetera … kaj se ostaloga dostoi, caespititius … travnogruden ili kaj biva iz grumeńa zemļe celine, cetarius … kaj k lovleńu velikeh rib prodavańu ali k ribičem sliša … stacun ribji, circumspectator … gospodar koi pazi i merka na kaj razumno i kaj se gde čini, circumspectatrix … gospodarica ali žena ka razumno okolu pazi gde se kaj i kak čini, collatinus … kaj se zgora dërži pritišńeno ili priklopļeno, eliquamen … kaj je zcverto z česa, ephippiarius … kaj k sedlu sliša … jahanci końi, grypus … kaj kļukast nos kot grif ali orel ima, inciduus … nesečni … kaj se ne seče, insideo … zverhu česa sedim … na końu sede, hammatilis … kaj se z vudicum lovi, putatorius … rezni … kaj k rezańu sliša, sectilis … kaj se lehko seče ali reže, sementicus … kaj se sejati more, supersideo … zverhu sedim … zgora ili zverhu česa sedim; bļuvańe … 2. bļuvańe ili kaj čini bļuvati, izebiram … 2. izebiram z kńig kaj je lepšega, početek … početek z kojega kaj izhaja), J (s. v. concha … škoļka i vsake feļe riba kaj se zaklapļa kakti su puži … prilepki … oštrige, ephippiarius … sedlen … kaj ide k sedlu, infans … kaj je teško i ne vredno povedati, insido … na kaj sedam, frenum … koga k čemu primorati ali koga vu čem obladati, impressibilis … pritisliv … kaj se more pritiskati ali štampati, supersedeo … zverhu česa sedim … na čem sedim, trusatilis … kaj se rivati ali obračati more), P (s. v. dentifricium … prah i kaj takovoga je čim se zubi ribaju da beli postanu 915). Dal sem Miklovušu … na torbico kaj si jo je platnom podšil. VZA 14, 113. Ako [pitanci] dobe grižu, moraju se prati, drugač dobe serbeščicu kaj ńe slabi. Danica (1847) 146. To najlepši je i jedini dar kaj znam i morem dati. Gal 131.
c. a to, a na to. [Katra] mu je odgovorila … da je ńegova žena noseča, na kaj je ńe svedok rekel: – Jest. Starine 25, 75. Med tem toga more kaj više tu biti, kaj ja ne znam. Velikov 64. Sveti Jakop je na kerščansku veru vnožinu Židovov i poganinov obernul, kaj kad bi Herodeš kraļ bil čul, je ńega na smert obsudil. Krist ap 14.
3. u neodređenom značenju.
a. nešto; usp. kajgod. H (s. v. bačina, čiga, haļe kegoder kraj, ladavec kteri kaj lada, list kem se valuje, da je kaj na posudu vzeto, z figova dreva kaj napravļeno), B (s. v. abecedarius, adhaereo, adsurgo, afflo … hučem ali dišem na kaj, aliquid, antiquarius … koi stare reči po kńigah sim tam iziskava ke vre odveržene jesu da ž ńimi govori i kaže se da on sam kaj zna, calix … opominamo se da nikaj ne tak stanovitoga se ufati nit tak nablizom kaj nastoi da se z kakvem pripečeńem vu času malom ne bi moglo prehititi ali zvernuti, cautela … merkańe z kojem odvračamo da nam se kaj zla ne pripeti vu napredku, cauter … železo kojem se kaj pripeče ali prižiže, chasma … pukneńe ili gde je kaj puknulo, circumsero, circumspectè … opazļiveje kaj činiti, conditor … začinitel jestvin ali koi iz začinbe … cukora kaj za jeğu napravļa, domasterium … mesto vu kojem se kaj kroti, obtrudo … pred koga kaj porinuti, occupo … pred drugemi kaj činim, recordor, signo … pečatim … pritiskam … znameńe na kaj stavim, volgiolum … batic z kem se kaj pribija ali jednači; pritiskan … pritišńena na kaj god farba, tati … ki se primeču k stolu da bi kaj omeknuli), J (s. v. abjicio, anquiro, dedico … komu kaj na pošteńe … na hvalu aldujem, eblandior … z prilizavańem kaj dobivam, formatrix … koja na kakovu priliku i način kaj napravļa, irrogo … kaštigu ali kaj drugo suprotivno odlučujem, profero … kaj napervo donesti … povedati), P (s. v. dentifricium … prah i kaj takovoga je čim se zubi ribaju da beli postanu 915, elementa … pervi pričetki česa god na svetu 14, libarius … koi pogačice … ritesce … gibanice i kaj takovoga je na prodaju zgotavļa 802, praepilatio hastis aliquem objicere … kojega vu čem krivca meğu kopjem ali dardami pritišńenim iti primorati 393), X (s. v. machina, mater). Ako bi se … poglavnik protiv slobode plemenitih ļudi kaj tersil včiniti … vsaki plemenit človek … more vstati prot ńemu. Perg 18. Je li … več kaj dužen činiti? Petret 250. Naklon ov … za zlo prime tovaruš gospe one, štimajuči istinsko da š ńum kaj ima. Gašp III, 692. Ar da bi kaj znal, bi boļe opravļen hodil. Brez mat 7. Vu moje kleti je kaj videti. Gal 153.
b. ništa. Čerčkati … da naša je domovina naša i lepa, kaj ak ju Khuen šiša, davi, cepa. Krl 128.
4. u im. službi: kajkavska riječ, kajkavština; usp. kajkavski. Em nikaj ni slajše ne čuje se rajše neg dobri i dragi naš kaj. Domj sunc 3. Kak zvon je kaj germelo, kak kres je kaj plamtelo. Krl 115.
II. u priložnom značenju.
1. koliko.
a. uz komparativ. Stani se i kaj berže othağaj, da nas gospon skupa ne bi našel. Brez diog 108.
b. uz superlativ. B (s. v. citissime, protinus). Hoču … vseh grehov se habati kaj naiveč i naiboļe budem mogel. Fuč 424. Ńegovi roditeli … zato se … jesu tersili ńega kaj najbole odhraniti. Krist žit I, 115.
c. za koliko (vremena ), dokle. Malo več lice božansko jesem videl neg kai bi jenkrat oko stisnul. Fuč 369.
d. otkako. Kaj ga poznam, zmir je jednak. Krist gram 139.
2. upitno.
a. zašto. Sinko, kaj si nam tak včinil? Habd zerc 375. Kaj se mučim ja pastir nevoļni? Mal neb 8. Neg kaj je bum hital? Cepel 132. Kaj brusiju britve krabulniki, kosci? Krl 74.
b. zar. Mešter … gdo te zdati hoče? Judaš? Kaj Judaš? Švag kvadr 29. Kaj ni nezmerno boļe da zgubiš imetek i blago, kak ako se samoga pogubiš? Verh 276. Kaj tebe ova zemla ništ ne mami? Gal 141.
III. u svezama ~ berže, to berže što brže. Prosim vas kaj berže to berže povernete oneh sedam krajcarov. Gašp IV, 260; ~ bude, to bude što bilo, bilo. Kaj bude, to bude. Cepel 134; ~ god, ~ gode, ~ goder ~ mi (mu…) drago bilo što, što god. P (s. v. cochlea … kaj god je vu lupińi zaperto živo na zemli ali vu vodi 1017). Ki … bi … vmoril orožjem ali čim gode, ludomorec jest. Vram post A, 169. Sada smo včinile kaj smo goder mislile. Starine 25, 6. Išči kaj god hočeš. Kempiš 82. Vre, kaj goder je, dobro je. Cepel 164. Naj čine z mojem telom kaj im drago. Habd ad 1160. Mislite si vi kaj vam drago. Mal krep 20. Ako bližńemu mojemu ne naškodim, morem činiti kaj mi drago. Krist blag II, 244; ka (koji) ~ ka (koji) ~ svaki nešto. [Margareta] veli da vsaka [copernica] mora … donesti ka kaj ka kaj i da je ona morala lasi nositi. VZA 4, 116; ~ li što li. J (s. v. quidnam); ~ se (koga) tiče što je (koga) briga. Od drugoga - kaj se mene tiče? Brez al 8; ~ su (jesmo…) što vrijede, što vrijedimo. Kaj jesmo mi iz ovoga varoša? Velikov 61. Kaj su časti … i ostale sveta ovoga krike, vike? Lovr pes 2; ~ za jeden (jedna …) kakva (kakva).Oh, kaj za jeden strašen dan bude u dan? Zagr I, 4. Kaj je za jedna, če smem pitat? Krist anh 218. Kaj mu je, kaj za beteg ima? Was ist ihm denn? Krist anh 190; kak je ~ kako si (ste); usp. kak1 I. 4. Kak se nahağaju? Kak je kaj? Wie befinden Sie sich? Krist anh 187.
